Lidulit,
Bir dilin bilmedigimiz kelimelerini yapilarina, tinilarina, ses degerlerine vs. bakarak yabanci gelip gelmedigini anlamak hakikaten mumkun. Tamamen katiliyorum soylediklerinize. Bazan kelimenin kokunu biliyorsunuz, bazen takilarini, bazen kelimeleri baglayan "a" sesini taniyorsunuz. Yani, bir nevi organik bagi hissediyorsunuz, kokusunu aliyorsunuz.
Tabii ki Bati Ermenicesi size telaffuz ve kelime dagarcigi bakimindan Dogu Ermenice'sinden daha yakin geliyor. Neticede, Hemsince Ermenice'nin Bati diyalektler grubunun bir uyesi ve Khodorcur (Hodecur) ile yakindan (herhalde Ispir'in diger kisimlari ile aynen yakindan olmali ama ben arastiramadim)ve Trabzon ve havalisi diyalektleri ile daha uzaktan ilgilidir. Koken olarak yakin zamanlarda birbirinden ayrilan gruplardan beklenilecegi uzere, Hopa Hemsincesi ise sizlerin hala unutmadiginiz kelime dagarciginizin en azindan %95'in tipatip ayni sesler ve anlamlarla varoldugu bir diyalekttir. Hopa Hemsincesi'nin dil kurallari ve formlari Rize kelime dagarcigina bakarak genel olarak teyid edilebilir. Burada bir noktaya degineyim, Rize ve Hopa'da Dogu Ermenice'sine ozgun azimsanmayacak kadar sozcuk (hatta lakaplar, argo kelimeler vs. bile) bulunmaktadir. Selcuk ve Mogol istilalarindan baslayarak (yani dogudan batiya) Iran-Osmanli savaslariyla devam eden (yine dogudan batiya) buyuk kutlesel gocler yasandigi bilinmektedir. Yani bu gibi bilgiler isiginda Hemsinlilerin etnik menseini 100% olarak Bati grubuna baglamak dogru gozukmuyor. Aslinda ayni sey butun Bati grubu icin de gecerli ama konuyu dagitmayayim.
Genel olarak Dogu Ermenicesi oncelikle ses bakimindan, daha sonra kelime dagarcigi bakimindan Bati Ermenice'sine nazaran klasik Ermenice'ye daha yakin. Buna karsin Bati Ermenice'sinde onemli ses digisiklikleri var. Klasik dildeki ses duzeni, Dogu'da ve Batinin da kullandigi Ermeni alfabesinde hala varolmasina ragmen, Bati konusma dilinde yuzyillar icinde daha basit bir sisteme indirgenmis durumdadir. Bu bir olcude Bati Ermenicesi icerisinde (Hopa Hemsincesi ve Rizedekilerin kullandigi kelimelede de oldugu gibi) bir kargasaya yol aciyor. Canli bir ornek vermek gerekirse, sizin de bildiginiz kelimelerden bazilari bazi ailelerde veya baska koylerde degisik sekilde soylenmekte. Bu degisiklikleri sessiz harflerde genelde b-p, t-d, k-g, ts-dz varyasonlari olarak goruyoruz. Bizde de hele yaslilarda, bunlarin pek okul gormeyenlerinde Hemsince'de de gordugumuz o varyasyonlari goruyoruz. Ama Dogu'da ve klasik dilde seslerde bir ucleme soz konusu: b-p-p', t-d-t', k-g-k', ts-dz-ts'. Burada yanliz uzerinde aksan koydugum sesler, mesela Turkce'deki p, t, k seslerine benzemektedir. Digerleri ne tam, mesela "b", ne "p", biri "b"ye daha yakin oteki "p" ye daha yakin, vs, vs. Simdi bu kargasanin nereden geldigini goruyorsunuz
![Smile :-)](./images/smilies/icon_smile.gif)
Evet, dediginiz gibi, bununla ilgili olarak, Dogu Ermenicesinde sesler daha orijinal ve tabiri caizse, kaba. Gurcuce'ye benzetmenizin sebebi herhalde bu olsa gerek. Ermenistan'da tv'de haber okuyanlarda vs. bir Rus aksani da var. Tabii bazi Rusca kelimeler de kullanmaktalar.
Gormin'in bize yabanci gelmesinin ise ilk sebebi "gorm" koku yabanci geliyor. Olasi ses degisikliklerini goz onunde bulundurursak, mesela "g" yi "k" ile degistisek veya "o" yerine "u" koysak bile bu yine oyle. Ikinci husus ise "-in" takisi ile sozcuk olusumu (sifat/zamir vs. sonekleri disinda) Ermenice'de az goruluyor.
Dugdi sozcugu de bize yabanci geliyor. Hayrik'in baktigi kok sekilleri, kelimenin aslinin Ermenice olabilecegini gosteriyor ama bu net degil. Ermenice ile Gurcuce ve baska Kafkas dilleri arasinda belli olcude kelime alisverisi var. Hetta odunc verilen kelimeler sonradan baska sekilde geldigi dile geri donebiliyor. Bildigim kadariyla Ermenice'den odunc alinanlar, Ermenice'ye odunc verilenlerden cok.
Saglicakla kal.