ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՀԱԿՅԱՆ :: ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՀԱՄՇԵՆԱՀԱՅԵՐ...

ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՀԱԿՅԱՆ :: ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՀԱՄՇԵՆԱՀԱՅԵՐ...

Postby avetik » 29 Jul 2007, 23:21

ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

ՕՍՄԱՆՅԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՀԱՄՇԵՆԱՀԱՅԵՐԻ ԲՌՆԻ ՄԱՀՄԵԴԱԿԱՆԱՑՄԱՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔՆԵՐԸ


http://docs.google.com/View?docid=dc4r4rsg_3hrzhkc

astegh badmutine hin
xarnevadza nerin hed,
kidista miy baberun azbarininq himi menq,
azbarininq menq... (c) Hamsheni Azbar
User avatar
avetik
 
Posts: 556
Joined: 20 Jan 2007, 09:12

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 12:00

Merhaba Hamshentsik,
Bu yaziyla ilginenen olmadi mi? Bazi özetler vereyim size?

Lusine Sahakyan
Osmanlida Hemshinlilerin islama geçişin sonuclari
• Osmanli arşivlerinde Hamşenle ilgili bilgileri bugünki türkceye çevirerek, ve o yazilardan münasib olani seçerek ve sunarak, turk tarihcileri karanlikda birakiyorlar yada bozuyorlar Hamshenin gerçek tarihini. Hamshen bölgesi geçmişde Armenia Majorin Tayk vilayeinin Xaltik /Halt bölgesinde bulunmuştur. Bu bolgenin halki Armeni ulusun olushumunda onemli rol oynamishdur. Haltianin ulashilmaz oldugu için araplarin somurunden kaçanlar için korunacak yer olmushdur, bilhassa 774-775 ihtilalinden sonra.
• Haltianin yamacinda bulunana Çorohun ovasi (deresi) Armeni yurdu oldugunu hem Armeni hem de yabanci yuazarlar tarafindan teyid edilmishdir. Genel olarak yer adlari onemli isbatlar dir. Sa..oglu denilen shahis gormemizlikden giliyor Hovhan Mamigonyan adli eski yazarin ''Daron tarihi'' adli eserinde bulunan ve hemshinle ilgili Hemshinlilerle ilgili ve Hamam Amadouniyle ilgili bilgileri.
Devam ediyim mi?-Hayrik
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby el-hemşini » 07 Aug 2007, 12:22

e mümkünse devam edin, lütfen.
el-hemşini
 

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 12:47

Gurcu yazar Dz. Batzashi kritize ediyor turk tarihcilerin bir tarafli oldugunu kiniyor ama ayni zamanda yeterli bulmuyor armeni eski yazarlarin yazdiklarinin gercekliligi. Her hangi bir delil sunmiyarak o (gurcu tarihci) Hamshen halkin yarisindan fazlasini laz olarak sunuyor, diger yarisiyse karishik halk.
Gurci bilim adamin bu shekilde neticeye varmasi, Hemshin dialektinde bulunan lazcadan alinmish 5 kelimenin bulunmasindan ibaret.
Hamshen yer adiyse Hamam isminden ve shen den ibaret. Şen kelimesi eski Armeni kelimesi dir, ki anlami yerleşim yeri, köy, kasaba. Bugünki turkcesinde Şen, yani mutlu kelimeyle tefsir edilmes.
(Burda bir parantez açarak diye biliriz ki Şenşoğ ve Şen kelimeleri ayni anlamla, yani mutlu, hayat dolu Armeni dilinden turkceye geçmiş. Hayat dolu, yerleshim yeri, koy, yasham yeri, mutlu-Hayrik).
Hamamşen kelimesi daha sonra kisalarak Hamşen olmuş A/O ses digişikliyle de Homşin olmuş.
Bilgilinize buyuralim ki Şen kelimesiyle oluşan yer adlari çok var Armenia da-Ardaşen, Norşen, Vahanaşen, Martunaşen, Muşeğaşen, Şenik.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby el-hemşini » 07 Aug 2007, 13:08

Hayrik wrote:Gurcu yazar Dz. Batzashi kritize ediyor turk tarihcilerin bir tarafli oldugunu kiniyor ama ayni zamanda yeterli bulmuyor armeni eski yazarlarin yazdiklarinin gercekliligi. Her hangi bir delil sunmiyarak o (gurcu tarihci) Hamshen halkin yarisindan fazlasini laz olarak sunuyor, diger yarisiyse karishik halk.
Gurci bilim adamin bu shekilde neticeye varmasi, Hemshin dialektinde bulunan lazcadan alinmish 5 kelimenin bulunmasindan ibaret.
Hamshen yer adiyse Hamam isminden ve shen den ibaret. Şen kelimesi eski Armeni kelimesi dir, ki anlami yerleşim yeri, köy, kasaba. Bugünki turkcesinde Şen, yani mutlu kelimeyle tefsir edilmes.
(Burda bir parantez açarak diye biliriz ki Şenşoğ ve Şen kelimeleri ayni anlamla, yani mutlu, hayat dolu Armeni dilinden turkceye geçmiş. Hayat dolu, yerleshim yeri, koy, yasham yeri, mutlu-Hayrik).
Hamamşen kelimesi daha sonra kisalarak Hamşen olmuş A/O ses digişikliyle de Homşin olmuş.
Bilgilinize buyuralim ki Şen kelimesiyle oluşan yer adlari çok var Armenia da-Ardaşen, Norşen, Vahanaşen, Martunaşen, Muşeğaşen, Şenik.



LAZCADAN GEÇEN KELİMELER HANGİSİ?
el-hemşini
 

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 13:24

Hamshenlilerin Geneology hakkinda bilgilerin yaniltmasi
1994in sonunda bir grup universite uyeleri gelmish hopanin koylerin ve kan almak istemishler, hemshinlilerin soyu (Grek ve Armeni) olduklarini isbatlamak için. Koyluler ve tum sitasi partiler 7000 kishilik protesto yuruyush yapmishlar diyerek saf kan turk olduklari, ve yalnizca turk bayragi tanidiklari.
Lusine, bu makalenin yazari diyor ki, siyasi çevreler hemshinlilerin aslini iyi biliyorlar, ama bu kan alma hadiseyi siyasetleshtirerek (politize) bilimsel araştirmalara tesir (baski) etmek için kullanmishlar.
Turk tarafin bu tutumuna karshi Armeniada halk bilgileri institutunde Nuart Koçar Armeniada yaşayan hemshinliler arasinda buyuk sevincle bu arashtirmalar yapmish.
1-Hamshenlilerin rassa ? (tercume edemiyorum bilimsel bu kelimeyi) shekli gecmishde yashayan Armenilerin shekillerinden ayirilmiyorlar.
2-Armeni Ethnosun çogunlugu Armenoid rassa ozelliklerinden olushmush, bolgenin eski halklari gibi.
3-Madem hamshenliler bu ethnosun grubu icerisine giriyorlar, amma oteki Armeni gruplarla baya zaman karishmadiklari icin kendi aralarinda karishmishlar.
4-turk yazarlarin hemshinlileri oguz turklerden gelmeleri demesi, o yazarlarin bilimsel fakirlikleri yuz ustune cikartiyor. Europoidlerin guney kismi hindakdeniz ve balkankafkas kisimlarindan ibaret, ve her bir kisim ayri dallere ayiriliyor. Rassa bililmi oguz tip diye tanimiyor, ne europoidler ne mongoloidler, nede negroidler arasinda.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 15:19

el-hemşini wrote:LAZCADAN GEÇEN KELİMELER HANGİSİ?

Lusine hanim yazmiyor. Gurcu professorun yazilarinda var olmali...
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 15:56

Demografik bilgiler
Kirzioglu diyor ki Anadolunun butun halklari turk soylarina bagli, hemshinlilerde lazlar gibi turk dur. Turk yazarlar sun’i (yapay) shekilde azalttarak hristianlarin sayisini, bilhassa Armenilerin ki sayica cogunlukduydular Hemshinde ve cevresinde, o yazarlar diyorlar ki 14uncu 15inci asirda Hemshin cevresi cogunlukla musulman idi. Bir el vurushuyla turk yapiyorlar kartvel aylesine bagli lazlari.
Armeni ve yabanci yazarlar (ayni zaman osmanli yazarlar) diyorlar ki 18 asira kadar Hemshinde hristianlar cogunluklarin korumushlar, dayimi zorluklara ragmen.
Boylece turk tarihci Gokbilginin yazdigina gore Trabizon livasinin (gazanin) osmanli yazarlarin verdigi bilgilere gore XVI hemshin tescil edilmish kaza olarak ve uch nahiyeye ayirilmish Hemshin, Karahemshin, Eksanots. Hemshin vergi olarak vermish ''rugani shira'' diye (uzumden yapilan bir çeshit içecek), bal, ari mumu. Defterde yazilmish ''Bala'' ve ''Zir'' adlarla kale isimleri. Zir kalesi Incicyanin yazdigi ''Zirkale'' dir. Kaya ustune yapilmish bir kale. Bu kalenin bir kismi Bash Hemshin deresine kadar uzaniyor. Kuleye benziyor ve BashHemshnden 1 gunluk uzakliginda. A. Tulumcyan bu kaleyi Ardaşen prensin yapdirdigi kaleyle aynisini sayiyor. Eski hikayelere gore Bagratuni soyundan Martyros karar vermish Grigorun kizini gelin almak oglu Ardaşen için. Grigor bunu kabul etmiyor, o zaman Martyros silah gucuyle Grigorun ulkesine gidiyor ve savaşarak onu yeniyor. Aliyor kizi ve oglu Ardaşenle evlendiriyor. Ardaşen Grigorun ulkesinde Hamşen buyuk irmakin yukari pinarlarda buyuk bir kale inşaa eder, ki bugun Ardaşen diye adlandiriliyor. Kalenin yamacinda bulunuyor Verçenik (herhalde Taşyanin belirtdigi Varşamak, ve yerli söylentilere göre Aziz Vardan ve arkadaşlarinin kemikleri bulunuyor), Elevit (Elnovit), Xaçivank, Baş Hemşin köyleri.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 16:10

M. Gökbilgin 1532 yilin Trabizon livasina ayit olan gazalarin demografik dağanişi
1-Köy-Athina 30, Trabizon 199, Rize 21, Hamşen 34
2-Kişi-Athina 4068, Trabizon ?, Rize 4563, Hamşen 682
3-Ev-(Hrist./Muslim.)- Athina (584/3096), Trabizon (12639/1094), Rize (3617/310), Hamşen (457/214).
4-Vergi (akçe)- Atina 306. 500, Trabizon2.158.861, Rize 293.550, Hamşen 116. 816

(bu yarisi daha)
Last edited by Hayrik on 07 Aug 2007, 16:21, edited 1 time in total.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby el-hemşini » 07 Aug 2007, 16:17

bu kadar mı Hayrik?
sağol, ağzına sağlık
el-hemşini
 

Postby Hayrik » 07 Aug 2007, 17:54

Boylece 1532 yilinda, Hamshen 3 nahiyesinde tescil edilmish 34 köy. Bu köylerde 671 ev` 214 u musulman, 457i hristian, genel olarak 682 nefes (kişi).
Bizim kanaatimizle (Lusine Sahakyan) M. Gökbilgin Hamşenle alakali yapabildiği kadar azaltmiş nufus sayisini.
O Armeni (Ermeni) ethnos ismini genelde kullanmiyor.
Buyuk Armenologist L. Xaçikyanin araştirmalarinda gösterilmiş, ki 15 I asira kadar Hamşen tamamiyla Armeni prenslerin egemenligin altinda olmuş.
Deliller isbatliyor ki Hamşen ve çevresinde osmanli döneminde …….islama geçmek…16 asrindan sonrasinda yanliz.
Zira 16i asirda Hamşende hristianlar (Armeniler) çoğunluk olmalilar, ve Gökbilginin yazdigi /musliman/ evlerin sayisi kanaat verici degil. Hamşenden armenilerin dişa çikmalari 1723 in zalim hadiselerinden sonra başlamiş
Ilgi verici L. Incicyanin verdigi sayisal delil. 19i yuzyilin başinda Hamşenden 8 saatlik uzakliginda bulunan Xevak köyunde islami kabul eden 200 ev.
S. Vardanyan yazarak ve tahlil ederek Mxitaryan (Armeni Catholic) peder Meheryanin degerli el yazisini (gunluk hatiralar), belirtiyor ki Hamşenini Xevak köyu hakkinda Incicyan bilgiler toplamish ana kaynakdan.
1776 e Paulos peder Meheryan şahsen ziyaret etmiş Xevak ve çevredeki köleri, ve birakmiş benzersiz önem taşiyan ethnografic yazilar islamlashmish ermaniler hakkinda.
Sayisal önemli veriler gösteriyor halk bilimcisi Sargis Haykouni. Köylerin coğrafi şekli sebebiyle (eniş), 20-30 en fazla 50 evden oluşuyor muş, ki bir birlerinden uzakligi 1-2-3 Verst (tercume
S. Haykouniye göre 1700 yillarinda Hamşende 8-10 bin, Karasu etrafindada 5-6 bin ev ermenilik var miş.
Değişik dir 1833 yilinda american protestant missionerler Smith ve Duvaytin seyahatnamelerinde bulunan bilgiler. Hamşeni armenilerin büyuk kismi islama tapiyor. Ehalinin 3-4 bini Armeni aylelerden oluşuyor, ve yaşiyorlar 70 ve ya 80 köylerde.
Aleman bilim adami C. Coch, ki 1843-1844 yillarinda geçmiş Hamşene ve çevresine, belirtiyor ki Xevak (Hevak) oluşuyor 5 mahalleden (köy kisimlari) ve 200 evden, 1000 den 1200 e kadar nufusla. C. Coch diyor, ki 1843-1844 yillarinda bütün Hamşen bölgesinde 1500 ev var idi. Yan bilgiyle ekleyelim, ki Hamşenin yamacinda bulunan Sevked (karasu) bölgesinde yerleşen Hamşenlilerin 1780 yilinda z…islamlaşmasiyla boşaltilmiş 100 köy, Islama geçmiş 10 000 hamşentsi hay.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 08 Aug 2007, 11:49

Tercumeyi devam ediyim-Hayrik
Bu bilgiler 18 ve 19 asirlara bağli, ama şuphesiz ayni durum olacakti 16 ve 17 asirlarda, çünk sosyo-ekonomoik hal ayni idi. 16-19 asirlar boyunca Hamşen de ve etrafinda z… islamlaşma politika sonucunun neyicesi yer değiştirme olmuş, ki bu hadisede nufusun azalmasina sebeb olmuş. Amma, eger K.Kochin dediği tutanak (kaide) alirsak, ki Hamşen 19 asirin birinci yarisinda 1500 ev nufusu vardi, ve her ayilenin (evin) ortalama 8 kişiden ibaret sayarsak, yada 10, karşilaşiriz ayni 1700 yillalin S. Haykouninin verdigi bilgilerle (ortalama her ev 8 kişiden 12000 nufus,ve ya her ev 10 sayarsak 15000 nufus).
M. Gökbilgin bastiği kitabda (osmanli coğrafistlerin verileri ?) bu prensiple saydiğimiz vakit 16 yüz yilinda bu manzarayla karşilaşiriz
A) 671 (hristian ve musluman) evlerin ayilelerini ortalama 8 kişoden syarsak 5368, 10 kişiden satarsak 6710 kişi nufus sayisi olur.
B) 457 hristian evleri, yani ayilelerin ortalama 8 kişiden sayarsak 3656 nefes (kişi), 10 kişiden sayarsak 4570 kişiden oluşur.
C) 214 musliman evlerin, yani aylelerin ortalama 8 kişiden sayarsak 1712 olur, 10 kişiden sayarsak 2140 insan eder.
Böylece 16 asirda Hamşenin 3 nahiyelerle ilgili turk araştirmacilarin bastiği yazilar bizim kanaatimizle (Lusine Sahakyan) kasden azaltilmişdir ve bozulmuşdur bilgiler. 457 hristian, 214 musliman ev, ve 682 kişi nufus ??? yani her eve bir kişi düşüyor?
Belirtelim ki K. Koch-un her evin 5.5 kişi saymasi da kabul edilmez. Tarihi veriler diyor ki, bu dönemlerde Armeni ayilesi oluşurdu en azindan 10 kişiden. Hatta bazen 20-30 kişiden.
G. Artzerouni (1800 lerde yaşayan gazeteci yazar-Hayr) diyor ki, Armenia’nin doğu tarafinda genelde karşilamiş 10, 15, 18, 20 ve hatta 40 kişi ve fazladan oluşmuş ayilelere. 5, 6, 7 kişilik ayilelere az rastlamiş.
«ես համարձակ կարող եմ ասել, որ հայ ընտանեաց անդամների թիվը 10-ից պակաս հաշվել չի կարելի»Bu onun yazdiği " ben çekilemeden diye bilirim ki, Armeni ayilelerin üyeleri 10 kişiden az sayamayiz''
19 asirda çarlik Rusianin hukumetin emriyle Kafkasyanin askeri okrugun (bölge ?) baş …(kurmay ?) şekillendirdigi listada, Erzurum vilayetinin musluman aylelerin ortalama kişi sayis 6, hristianlarinsa 10 kişi gösteriyor.
Saniriz, Hamşenin sayiasal sayisi doğru yapmiş oluruz, göz ardi etmezsek bu konuyu.
Hamşentsiler islama geçişden sonra da korumuşlar çok çocuk yapma geleneklerini
Bunu teyid eder S. Vardanyanin Kirgizistanda, Uzbekistanda, Rusianin Krasnodar bölgesinde yerleşmiş musliman hamşenlilerin töre, gelenek, yaşam biçimi araştirmalari. Degerli bilgiler arasinda o belirtir ki, 5-7, bazen 10 çocuklular. Halk bilimcisinin sayişiyla. Kazakistanin Çirkino köyunde 1980 lerde yaşiyordu 48 ev 286 nefes (kişi), Kirgizistanin Uç-korgan köyunde 29 ev 226 kişi musliman hamşenli.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 08 Aug 2007, 12:44

Z…islamlaşmanin esintileri
1555 yilinda Amasiada turk-pers bariş antlaşmasindan sonra, osmanli idareleri Hamşende ve etrafinda gerçekleşdirdiler z…islamlaşdirma plitikasi, ehalini asi ruhunu kirmak için, yeni kazalinan topraklari sona kadar tabi tutmak için.
Hamşende ve etrafinda z. islamlasma tecrubeleri yaşanmiş 16 yuzyilin sonunda 1578 yilinda, tempolarla 17 asrin devamininda, bu siyaset ciddileşmiş 18 asrin başlarinda 1710, 1723 yllarda. 1723 yilin zorluklugu, şüphesiz baliydi Armenianin doğusunda meydana gelen silahli özgürlük harekatiyle (Zanagezur-Artsakh), ki anti Armeni düşünceler yaratmiş olmali osmanli sarayinda (Armneni halki sonuna kadar bitirmeyi bile konuşulmuş).
Böyle, 1725 yilinda Martin 9 unda Stambuldan Venedige gönderilen bir yazida söylenmiş Այսպես, 1725 թ. մարտի 9-ին Ստամբուլից Վենետիկ հղված մի փաստաթղթում ասված է. «...թագաւորն (իմա՝ սուլթան Ահմեդ Գ-ը) տաղտկացեալ է ի հայոց եւ բազմիցս կամեցեալ է ի պատճառս Աճեմիստանու (այսինքն՝ Իրանում ընթացող պատերազմի) բնաւ զՀայս բնաջինջ առնել, բայց մուֆթին ոչ տուեալ է զհրաման առ ի բնաջինջ առնել զՀայս»[55]:
''Kiral (yani sultan ahmet 3) osanmiş armenilerden ve çok istiyor Acemistan (Iran) sebebiyle armenileri imha etmeyi''
Papaz Paulos Meheryanin yukaridaki hatira-elyazisindan biliyoruz, ki 1776 yilinda Hamşenin Xevak ve yanibaşi bazi köyler islamlaşmiş.
Pedere (Meheryan) verildigi sicak karşilamaya bakarak, düşüniyoruz ki çok zaman geçmemiş islamlaşmalarina.
Turkler yeniçeri askeri birimlerle ve mollalarin yoldaşliğiyla, zorla topluyorlardi en acili imkanlarla zorluyorlardi derhal islami kabul etmeyi. Karşi verenleri yok ediyorlardi.
17 asirin Armeni yazari Grigor Kamaxetsinin (Kemahlinin) deyişiyle turklerin allaha verdikleri en önemli hizmeti, hayat boyunca bir kaç tane hristyani islamlaşdirmak idi.
«Զքրիստոնէից ուրանալ զՔրիստոս եւ ի Մահմէտի օրէնս եւ ի կրօնս դառնալ»
Yukaridaki klasik Armenice yazilmiş, ''Hristianlikdan vaz geçerek mehmetin kanununa ve dinine dönmek''
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 08 Aug 2007, 16:51

Tercumeye devam ediyim, bu arada dikkatinize buyuriyim ki bu makaleyi ben yazmadim, ve burada yer alan kelimeleri ben seçmedim-Hayr
Bu anda Hamşen Armeni vatandaşlarin bir kismi mecbur kalarak Islami kabul etmiş, bazen diş görünüş ile.
Başka kisim ise kaçişa baş vurmuş, saklanarak Trabizon ve Samson (Canik) ormanlarinda mağaralarinda.
Bir başka kisim ise dağalmiş Çorohun havzasinda ve Kara Tengizin su yamaci bölgelerinde.
En kötüsi Sevked (karadere) bölgesinde yerleşmiş hamşenarmenilerin 1780 yelinda z…islamlaşmasi idi, ki neticesinde boşaltildi 100 köy, mahmetleşti (islamlaşti) 10 000 hamşenahay (hemşinli Armeni).
Ehalinin bir kismi kesilmiş, öteki kisim yerleşmiş Orduda, Adapazarda, Hopada (Pokr hamşen-Hopahamşen). Tortumda, Xodorçurda, Sperde (Ispir), Baberdde (Bayburt), Kerasunda (Giresun), Samsonda, Çaharşambada, Xurşinluda Çorohun havzasinda.
Büyük Armenologist L. Xaçikyan, yastlanarak P. Tumayants tarafindan Samira köyünde bulunan Şaraknotsun (Armeni duvalar kitabi) hatira sayfalarinda yazilanlari tekrar zikr etmesine, belirtiyor ki Karadere (Sevked) ''Armenilerin islamlaşmasi, kanli mücadeleyle ve baskiyla gerçekleşdi 1780 yilinda''
1531 yilin bir el yazisindan (hatira sayfalari) anliyoruz ki osmanli hukumdarlar, Yeniçeri askeri birlikleri tamamlamak için Hamşen ve etrafindan çocuk toplamişlar (Devşirme).
«...ենիչարա համար տղայ ժողվեց ի հայոց ազգէս, այսչափ տեղեացս այս տարի ժողովեցին` ու զապագայն Աստուծոյ է գիտելի. ի Տրապիզոնա, ի Համշէնու, ի Սպերու, ի Բաբերդու, ի Դերջանայ, ի յԵրզնկա, ի Կամախա, ի յԱշխարհովիս...»
Klasik Armeni dilinde yazilan yaziyi tercume ediyim-Hayr
''Yeniçeriler için küçük oğlanlar topladilar Hay ulusumdan, bu yerlerden bu sene topladilar- ve gelecek Tangriya belli- Trabizondan, Hamşenden, Isperden, Bayburddan, Tercandan, Erzincandan, Kemahdan …''
1877-97 yilar sirasinda Hamşen armeniler tekrar maruz kalmişlar mahmetleşmeye (islamlaşmaya), karşi verenler öldürülmüş.
Tam bu sirada Siah Denizin Rus karasinda-Abxaziaya, Acariaya, Krime gittiler büyük sayida hamşenli armenler.
1915 yilinda Ittihadcilar başladilar kitlesel tehcire ve katliyamlara, ayni zaman zorla mahmetleşdirmeye Trabizonda, Orduda, Samsonda, Nicomediada ve civardlara.
Hayduk (çikarsiz özgürlük savaşcisi, turk literaturunde haydud, degisik anlamda-Hayrik) birimleri sayesinde, hamşenlilerin bir kismi başardi rusyaya, kuzey Kafkasyaya, soviet Armeniaya geçmeyi, sakliyarak ulusal kişiligi ve hristyan imani.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Postby Hayrik » 08 Aug 2007, 19:21

Zorlu mahmetleşme politikasi mümkündir ayirdmak 3 tenpoya. birinci tempo 15-17 yüzyillari
1) bu politikaya güç verilmiş esasda askeri ve demografik gözlemlerle. osmanli imperatorluğu hedefliyordu loyal vandaşlari, ayni zaman doğuda, mesela çorohun havzasinda ve etrafinda, ayni zamanda batida, mesela balkanlarda.
2) din degişdirme hedefliyordu ayni zaman imperatorlugun demografik haritasini yeniden inşaa etmeyi.
3) zorlu mahmetleşme görüntüsüne bakmaliyiz genelde. turk-iran savaşi sürüyordu, taraflar stratejik konumda çok öemli armenia platosunu sahiblenmeyi istiyorlardi. o zamanlarda imperatorluk için ciddi baş arğisi idi musliman köylülerin celali isyani, şia mezhebi çatisi altinda, ki kişkirtiliyordu iran tarafindan.
isyan hareketi genelde bati armenia da, ve hamşen civarinda gerçekleşiyordu. osmanli devleti sinira yakin bölgelerde islamlaşdirarak ehaliyi, irana karşi sünni tampon yaratmak istemişdir
4) O bölgede ise Iran Doğu Armeniayi boşaltma politikasini izliyordu, tehcire zorliyarak Armeni aylelerini, engel olmak istiyordu Osmanli ordusunun adim atmasini (öteye, iç kisimlara gimesini).
Ikinci tempo, 18 ve 19 yüzyillari. Turkiye ele geçirdi yeni bir mübariz, Rusia. Rusianin gözü var di osmanli imperatolugun hristyanlarla iskan edilmiş doğu topraklarina.
Zira Osmanli idaresi o bölgelerde yaşayan hristianlari Ruianin potensial güç ortaği olarak görüyordu, ve onlarin islamlaşmasi osmanlinin jeopolitik çikarindan kaynaklaniyordu.
Ücüncü tempo, 19 yüzyilin sonunda ve 20 yüzyilin ortalarina kadar, zorlu islamlaşma tamamen esaslidi turkluk idiyojisine, çünkü o bölgelerde turkleşmeyi ön görüyordu.
Imparatorluk yaratmişdi öylesine bir durum ki, musayid kiliyordu islamlaşmayi, özel kurallar, sosyoekonomik öylesine haller, gönüllü islamlaşmayi kolaylaşdiriyordu. Yanliz Hamşende degil, hata Bati Armeniada din degiştiriyorlardi, esasda vergilerden cizyeden ve başka takiblerden kurtulmak için.
Hayrik
 
Posts: 193
Joined: 08 Mar 2007, 19:26

Next

Return to Armenian · Армянский · Հայերեն · Ermeni Dili

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 0 guests


Rambler's Top100